Gebiedsalliantie Zuidwest

Het gebied Zuidwest (het blauwe gebied in het kaartje) ligt in het zuidwesten van onze regio en omvat (delen van) de gemeenten Lopik, Montfoort, Oudewater, Woerden, Vijfheerenlanden, Nieuwegein, Utrecht, Vijfheerenlanden en Houten. Zuidwest is een divers, groen gebied met grote en kleine kernen, grenzend aan én verweven met de grootstedelijke voorzieningen van de MRU West. De grote kernen kenmerken zich door een meer stadse mentaliteit, tegenover een plattelandsmentaliteit van de kleinere kernen en het agrarisch buitengebied. De stedelijkheid kent een gradiënt: van grootschaliger en meer verstedelijkt in het oosten tegen Utrecht aan, naar een dunbevolktere en kleinschaligere invulling naar het westen toe.

Twee snelheden van ontwikkeling

Het gebied heeft zich door de eeuwen heen in twee ‘snelheden’ ontwikkeld. Het stedelijk gebied en de ontsluitende infrastructuur zijn in hoog tempo uitgebreid en hebben een forse schaalsprong gemaakt, terwijl de ruimtelijke structuur van het landelijk gebied op hoofdlijnen hetzelfde is gebleven. In de komende jaren neemt de verstedelijkingsdruk vanuit de MRU West verder toe, met name op goed bereikbare plekken zoals de metropoolpoort Groot Merwede en Rijnenburg en de regiopoorten Woerden en Vianen. Op de rustiger plekken is de druk lager, maar de uitdagingen op het vlak van voorzieningen en vergrijzing groter. Kortom, hier is het op peil houden van de vitaliteit van kernen een uitdaging.

Een belangrijk onderdeel van de identiteit is het unieke landschap; de lijnen uit het verleden die het zo de moeite waard maken. Een oer-Hollands landschap van linten, cope-verkavelingen (middeleeuwse overeenkomst om een gebied (perceel) te mogen ontginnen), een hoge hemel en vergezichten. Het is niet voor niets het meest gewaardeerde stuk Groene Hart. Dat biedt kansen op het gebied van recreatie en vitaliteit. Maar vraagt bij het toevoegen van nieuwe functies, zoals de opwek van duurzame energie, ook aandacht voor kwaliteit van het landschap.

Belangrijke maatregelen

Belangrijke maatregelen voor het succesvol aanpakken van de opgaven van het gebied Zuidwest:

• Het realiseren van de ambities uit de Omgevingsagenda Lopikerwaard. Denk hierbij aan het bouwen aan gezonde en vitale kernen, een krachtige regionale economie, een toekomstbestendige en duurzame agrarische sector, betere en duurzame bereikbaarheid, eerlijke en wederkerige energietransitie, zorgdragen voor klimaatadaptieve en bodemdalingsbestendige regio, ruimte geven aan natuur en een biodivers landschap en het versterken van een recreatief aantrekkelijke regio.
• Het organiseren van de wederkerigheid tussen de ontwikkeling van Groot Merwede en Rijnenburg – de grootste woningbouwlocatie van Nederland – aan de ene kant en de omliggende Zuidwest-gemeenten aan de andere kant. Bijvoorbeeld op het gebied van mobiliteit, recreatie, voorzieningen en economie.
• Het oppakken van opgaven voor landschap, landbouw, bodemdaling en de transities die daarbij horen in NOVEX-gebied Groene Hart.